Scholen en opleidingen krijgen inspirerende adviezen

    Onderzoek naar het succesvol inzetten van cultuureducatie in de 21ste eeuw
    Interview met Jeroen Lutters, lector Didactiek en Inhoud van de Kunstvakken bij Hogeschool Windesheim.
    door Anne Bonthuis (www.cultuurparticipatie.nl)

    ‘Sommige basisscholen zijn erin geslaagd om met behulp van cultuureducatie hun onderwijsdoelen te behalen, maar hoe? Dat is een van de dingen die wij onderzoeken.’ Jeroen Lutters, lector Didactiek en Inhoud van de Kunstvakken bij Hogeschool Windesheim, leidt het onderzoek D21. Met de uitkomsten hiervan verwacht hij basisscholen en lerarenopleidingen inspirerende adviezen te kunnen geven over het succesvol inzetten van cultuureducatie in de 21ste eeuw.

    ‘De basisschoolleerlingen van nu worden met andere vraagstukken geconfronteerd dan vroeger. In onze complexe samenleving is creativiteit een maatschappelijke noodzaak geworden. Daarom is het goed om na te denken over wat leerlingen, nu en in de toekomst, aan cultuureducatie kunnen hebben. Dat gaan wij de komende twee jaar onderzoeken’, vertelt Jeroen Lutters. ‘Wij denken bijvoorbeeld dat de vaardigheid ‘probleemoplossend vermogen’ in deze eeuw steeds belangrijker wordt. Creatief onderwijs kan die vaardigheid helpen ontwikkelen. Sommige scholen laten kinderen veel aan theater doen. Daarvan leren ze improviseren en krijgen ze meer vertrouwen in hun eigen kunnen. Wij hopen met ons onderzoek dit soort goede voorbeelden zichtbaar te maken.’

    Literatuurstudie
    Met een deel van het onderzoeksteam, dat uit vijftien mensen bestaat, begon Lutters in maart aan een literatuurstudie en de voorbereidingen voor een kwantitatief surveyonderzoek. ‘Het literatuuronderzoek is bijna afgerond. We hebben in kaart gebracht welke visies er zijn op 21ste eeuwse vaardigheden in relatie tot cultuureducatie. Voor het surveyonderzoek, dat deze zomer klaar is, vragen we achthonderd basisscholen om een enquête in te vullen. Hierin stellen we onder andere vragen over hun schoolvisie, het ontwikkelen van 21ste eeuwse vaardigheden en hun visie op cultuureducatie. We krijgen dan veel informatie terug, waarin we patronen proberen te ontdekken. Welk type scholen zijn er? Er zullen scholen zijn die zichzelf als modern omschrijven en graag aan 21ste eeuwse vaardigheden werken, maar ook scholen die het alleen als een nieuwe hype zien. Verder wil de ene school natuurlijk veel meer tijd aan cultuureducatie besteden dan de andere school.’

    Na het surveyonderzoek kiest het onderzoeksteam tien good practices uit. ‘Die scholen hebben een geheim. Zij weten hoe ze cultuureducatie perfect kunnen laten aansluiten bij hun visie, onderwijsprogramma en docenten. Dat kan bijvoorbeeld een school zijn die kinderen altijd aan het begin van de dag laat zingen of een school die helemaal als theaterproductie is ingericht. Met die scholen gaan we volgend jaar dieper in gesprek. Hoe zit hun formule in elkaar? Waarom werkt het? We proberen hun geheim te doorgronden en ze daarna met elkaar te vergelijken. Op basis van deze analyse kunnen we uitspraken doen over hoe je cultuureducatie in het primair onderwijs succesvol zou kunnen inzetten.’
     
    Vooruit kijken
    ‘We hebben er bewust voor gekozen om in ons onderzoek niet alleen terug, maar ook vooruit te kijken. We willen scholen, docenten en lerarenopleidingen handvatten geven om mee aan de slag te gaan. Dat doen we onder andere door een online community op te zetten. Op deze website, die ongeveer half juni live gaat, publiceren we tussentijdse resultaten en kunnen betrokken partijen meningen en ervaringen uitwisselen. Ongeveer zoals Barend van Heusden met Cultuur in de Spiegel deed, maar dan met een veel kleiner budget. In het eerste jaar van het onderzoek richten we ons vooral op het onderzoeken van wat scholen met cultuureducatie doen en willen en welke aanpak goede resultaten oplevert. We proberen ervaringen te begrijpen en te analyseren. In het tweede jaar proberen we de vergaarde informatie om te zetten naar inspirerende adviezen en designs. Denk aan het ontwerpen van drie of vier ideale scenario’s voor het inzetten van cultuureducatie die passen bij deze tijd.’

    Eén van de uitkomsten die Lutters verwacht, is dat de visie van de school, het onderwijsprogramma en de manier van lesgeven goed op elkaar moeten aansluiten. ‘Ik denk dat het systeem moet kloppen. Als het programma of de docenten niet aansluiten op de visie, slagen scholen er niet in om hun onderwijsdoelen te behalen. Een wielrenner die je verkeerde oefeningen geeft, wordt simpelweg geen betere wielrenner. Ook wet- en regelgeving staat soms in de weg van het behalen van doelstellingen. Sommige scholen gaan daar creatief mee om. Ze gaan bijvoorbeeld langs bij het ministerie om ervoor te zorgen dat het anders kan. Met die instelling kom je sneller waar je wil zijn.’
     
    Soepele uitvoering
    De lector is trots op hoe snel en professioneel het onderzoek D21 is opgezet. Hij verwacht dat de uitvoering de komende jaren soepel verloopt. ‘Het gaat tot nu toe bijna vanzelf. Het onderzoeksteam is enthousiast en heeft er veel zin in. Om de kwaliteit van het onderzoek te waarborgen, reflecteren we in september met een paar experts op het proces. Zij leggen ons het vuur aan de schenen en adviseren ons over hoe we het onderzoek zo optimaal mogelijk kunnen laten verlopen. Ik denk dat we met de onderzoeksresultaten veel scholen zullen inspireren.’