De waarde van circuseducatie

    Circus is een laagdrempelige en veelzijdige kunstvorm. Door circuskunst te beoefenen, ontwikkelen kinderen en jongeren uiteenlopende vaardigheden. Vaak gebeurt dat buiten schooltijd, maar er zijn ook mogelijkheden voor binnenschoolse circuseducatie. Cultuurplein interviewde Eveline Alders over de waarde van circuseducatie voor 'gewone' én 'bijzondere' doelgroepen.

    Op je website circuspunt.nu citeer je theatermaker Paul Koek, die stelt dat circus de oervorm is van alle podiumkunsten. Wat bedoelen jullie daarmee?
    'Circus heeft een vrije vorm, met ongelooflijk veel verschillende aspecten. Het beoefenen van circuskunst doet een beroep op allerlei vaardigheden. Technisch en motorisch: op de vloer, in de lucht, aan een trapezeā€¦ Maar ook theatraal: spel, beweging, vorm... Kortom, alles zit erin.'

    Wat is de waarde van circuseducatie voor jonge mensen?
    'Het mooie aan circus is dat het iedereen de gelegenheid biedt om van alles te doen en daar al dan niet in te excelleren. Wetenschappelijk onderzoek bevestigt dat het beoefenen van circuskunst bijvoorbeeld zorgt voor een grotere concentratieboog. Ook op andere cognitieve vaardigheden hebben circustechnieken en het circusspel een positieve uitwerking. Circusmaterialen zoals ballen, hoepels en touwen nodigen uit om iets geks mee te doen, en doen dus een beroep op je creativiteit. Verder is de sociale kant is heel belangrijk. Bij acrobatiek bijvoorbeeld moet je volledig op iemand anders durven vertrouwen. Daarbij is circus ook nog eens enorm vrolijk!'

    'Een aantal jaar geleden is in opdracht van Kunstfactor onderzoek verricht onder jeugdcircussen. Hieruit bleek dat deze zichzelf zien als een effectief middel om maatschappelijke doelen te realiseren. Maar door dat te benadrukken, worden ze niet altijd als kunstorganisatie gezien. Dat is een spanningsveld.'

    Waar vindt circuseducatie plaats, vooral binnenschools of buitenschools?
    'Circuseducatie gebeurt op allerlei plekken en in allerlei vormen. Buitenschools kunnen kinderen en jongeren zelf circus beoefenen in één van de ongeveer 55 jeugdcircussen in Nederland. Jeugdcircussen doen ook veel schoolprojecten. Ook andere organisaties, zoals centra voor de kunsten en turnverenigingen, hebben circusprojecten voor scholen. Daarnaast zijn er twee hbo-opleidingen voor uitvoerend circusartiest: bij Codarts in Rotterdam en Fontys in Tilburg. Er zijn twee prachtige internationale circusfestivals, Circo Circolo en Rotterdam Circusstad, die ook een breed educatief programma aanbieden. En op Schiermmonnikoog is er jaarlijks een klein circusfestival, Circustheaterdagen, met onder andere een breed aanbod voor eilanderkinderen.'

    Wat voor soort projecten zijn er op het gebied van circuseducatie?
    'Alle denkbare soorten. Er zijn kleine, breekbare projecten voor kinderen met een beperking. Circustheater Stoffel bijvoorbeeld heeft prachtige projecten voor welzijn, zorg en speciaal onderwijs. Aan de andere kant van het spectrum denk ik aan groots opgezette circusdagen of zelfs -weken die geschikt zijn voor een hele school, juist omdat iedereen zijn ei kwijt kan in circus. Sommige scholen verbinden hun reguliere lesmateriaal met circus, als medium om de wereld te bekijken.'

    Heeft de circuseducatie last van de recente bezuiningen?
    'Dat lijkt mee te vallen, een tijdje terug groeide het aantal schoolprojecten nog altijd. De meeste jeugdcircussen zijn niet zo groot, en er wordt veel met vrijwilligers gewerkt. Er zijn in elk geval positieve impulsen. Zo had het Fonds voor Cultuurparticipatie van 2010 tot en met 2012 een meerjarige subsidie voor het project Toekomst in de Piste, voor onder meer bijscholing van circusdocenten, artistieke projecten en leerplanontwikkeling. Ook worden sinds 2012 de BNG Bank Circusprijzen uitgereikt, voor jeugdcircussen en jong talent.'

    Eveline Alders is oprichter van de website Circuspunt Nu. Eerder was ze onder meer werkzaam als consulent circus bij Kunstfactor en als projectleider bij Circomundo.

    Meer informatie
     
    Centrum voor Circuskunst
    Aan de slag met circus op school?
    Dan is het Centrum voor Circuskunst in Oosterhout een hele goede partner.